Kapalı hudut kapıları ekonomiyi vuruyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Haber : Ahmet ÜN – Kamera: İsmet MİKAİLOĞULLARI

(DİYARBAKIR) – Türkiye’nin Suriye’ye ve Ermenistan‘a açılan hudut kapıları uzun yıllardır siyasi nedenlerden ötürü kapalı. Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mehmet Kaya, siyasi nedenlerin bir ekonomik cezalandırmaya dönüştürüldüğünü söz ederek, “Muhakkak komşularla devir periyot birtakım sıkıntılar yaşanabilir. Ancak maalesef Türkiye’de şöyle bir yanlış siyaset var. Yani komşularla yaşanan hudut meseleleri olabilir, siyasi sıkıntıları olabilir. Türkiye ekonomik cezalandırma modeli altında o ülkeyle olan hudut kapılarını kapatarak hem o ülkeye hem de kendi ülkesine ekonomik manada büyük ziyanlar veriyor” dedi.

Mardin’in Nusaybin ilçesindeki ve Şanlıurfa’nın Suruç ve Ceylanpınar ilçesinden Suriye’ye açılan hudut kapıları 2011 yılında başlayan iç savaş nedeniyle güvenlik ve siyasi nedenlerden ötürü hala kapalı. Suriye’nin yanı sıra Ermenistan‘a açılan hudut kapıları da 1993 yılından bu yana kapalı bulunuyor. Son periyotlarda Türkiye- Ermenistan bağlantılarında artan diyalog, 33 yıldır kapalı olan hudut kapılarının açılmasını gündeme getirdi.

ANKA Haber Ajansı’na, Türkiye’nin kapalı hudut kapılarının iktisada tesirini kıymetlendiren Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mehmet Kaya, gelişmiş ülke olmanın temel şartlarından en değerlisinin komşularla yapılan ticaret hacmi olduğunu söyledi. Kaya, “Bugün Avrupa Birliği’nin oluşum sürecine baktığımızda Avrupa Birliği ülkeleri kendi ortalarındaki ticaret hacmini artırdıktan sonra aralarında bir Avrupa Birliği haline dönüştüler. Bu işin temelinde bu. Amerika’nın da bugün toplam ticaret hacminde ihracata dönüp baktığınızda Meksika ve Kanada birinci sırada yer almaktadır” diye konuştu.

“TÜRKİYE HEM O ÜLKEYE HEM DE KENDİ ÜLKESİNE EKONOMİK MANADA BÜYÜK ZİYANLAR VERİYOR”

Komşu ülkeler ortasında devir periyot birtakım meseleler yaşanabileceğini aktaran Kaya, “Ama maalesef Türkiye’de şöyle bir yanlış siyaset var. Yani komşularla siyasi meseleler olabilir. Türkiye ekonomik cezalandırma modeli altında o ülkeyle olan hudut kapılarını kapatarak, hem o ülkeye hem de kendi ülkesine ekonomik manada büyük ziyanlar veriyor. İşte dönüp baktığınız vakit Ermenistan kapısı 1993’ten beri kapalı bir kapı. Çok yıl büyük iktisadımızı orayı bir pazar olarak kullanamadık. Dönüp Irak’a da baktığınızda tıpkı sorunu orada da görebiliyoruz. Yıllar uzunluğudur Habur üzerinden tek bir kapı ile ticaret yapmaya çalışıyoruz. Derecik olsun, Üzümlü olsun. Bu kapılarla ilgili bir çalışma yapılmıyor maalesef. Habur üzerinden gidiyor” tabirlerini kullandı.

“ÖZELLİKLE HUDUT VİLAYETLERİ EN BÜYÜK CEZAYI ÇEKİYORLAR”

Türkiye’nin Suriye’ye açılan Nusaybin, Mürşitpınar, Ceylanpınar hudut kapılarının da hala kapılı olduğa dikkati çeken Kaya, şöyle devam etti:

“Dönüp baktığımızda kapalı olma nedenlerinin değerli bir kısmı maalesef siyasi nedenler. Siyasi nedenler bir ekonomik cezalandırmaya dönüşüyor. Hem iki ülke fakat bilhassa hudut vilayetleri en büyük cezayı çekiyorlar. Yani dönüp baktığınızda Iğdır’dan gelin buraya hudut vilayetlerimiz olağanda bir ülkenin hudut ili hudut ticaretiyle süratle kalkınırken, maalesef bizim hudut vilayetlerimiz tam da bu siyasetten ötürü gayrisafi gelişmişlik sıralamasında son vilayetler ortasında kalıyor. Buradaki bu politikayı değiştirmek, alışılmış ki öncelikle komşu ülkelerle uygun bağlantılar yahut aramızdaki meseleler olsa bile o meseleleri bir müzakere tekniğiyle çözmeye çalışırken birebir vakitte o sorunun çözülmesine katkı koyacak ekonomik alakaları geliştirmek lazım.”

“ŞİMDİ ERMENİSTAN’LA SON PERİYOTLARDA DEĞERLİ BİR UZAKLIK KATEDİLDİ”

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mehmet Kaya, iki ülke ortasında ticaret ve ekonomik iş birliği arttıkça, bunun siyasi bağlantılara de olumlu yansımasının olacağını vurgulayarak, bunun Ermenistan ve Irak örneklerinde görüleceğini söyledi. Kaya, şunları kaydetti:

“Eğer Türkiye komşularıyla, siyasi ilgilerden etkilemeden hudut ticaretini ve ekonomik alakayı geliştirirse yaşadığı sorun minimize hale gelir. Yani karşı ülke de ‘ekonomik ilgim bozulmasın, benim de bu pastadan hissemi azalmasın’ diye siyasi alakalarda geri adımı daha fazla atmaya başlar. Artık Ermenistan’la son periyotlarda değerli bir aralık katedildi. Bunun farkındayız. Olağan ki burada hem Alican Hudut Kapı Kapısı’nın açılması bilhassa doğu vilayetlerinde olağan ki Diyarbakır bu manada kıymetli bir ticaret merkezi. Bizi de etkileyecektir. Bilhassa bizim yatırımcılarımız dünyanın birçok yerine eser satıyorlar. O kapı süratli bir formda Ermenistan’a, Nahçıvan olsun, Azerbaycan olsun bu cins ulaşımların çok süratli olabileceği bir kapı. Beraberinde kısa bir vakit içerisinde demiryolunun da yapılacağı ve bu kontakta bilhassa lojistikte kıymetli bir katkı konacağını öğrendik.”

“NUSAYBİN, CEYLANPINAR KAPISI ÜZERE KAPILAR AÇILDIĞI TAKDİRDE SURİYE’YE OLAN TİCARETİMİZ ÇOK SÜRATLİ ARTACAK”

Aynı sürecin süratli bir halde Suriye’de de çabucak gerçekleşmesini istediklerini lisana getiren Kaya, şöyle konuştu:

“Evet, Nusaybin Kapısı, Mürşitpınar Kapısı, Ceylanpınar Kapısı’nın da bilhassa bölge vilayetlerine açılan bu kapıların da süratli bir biçimde merkezi hükümetle, oradaki bölge idaresiyle görüşerek açılması çok çok değerli. Bugün Irak’taki Habur’un sayılarına dönüp baktığımızda evet bugün merkezi hükümet uyguladığı vergi uygulaması nedeniyle günde 4 bin olan tır sayısı 2 binlere kadar düştü ancak süreç içerisinde bu tekrar düzelecektir. Irak’la olan ticaret hacmimize baktığımızda da neredeyse 15 milyar dolara varan bir ticaret hacminden bahsediyoruz ve bunu bir tek kapıdan yapıyoruz. Habur’dan yapıyoruz. Artık bunu şayet Nusaybin Kapısı, Ceylanpınar Kapısı üzere kapılar açıldığı takdirde hem Suriye’ye olan ticaretimiz çok süratli bir biçimde artacak. Bugün işte dönüp baktığınızda toplam Türkiye’nin Suriye’yle olan ticaret hacmi 2,5 milyar dolar civarında. Bu epey düşük bir sayı. Bu kapılar sağlıklı bir formda işletildiği takdirde zira Nusaybin kapısı birebir vakitte Semelka Kapısıyla birlikte Irak’a geçişte de çok yakın ve kolay bir yani ha buradaki sıkışıklık olduğu takdirde bypass edilebilecek bu kapı. Hem Irak’ın ihracatına yararı olacak hem de Suriye’nin ihracatına çok değerli yararları olacak.”

“DİYARBAKIR’DAN CİLVEGÖZLÜ KAPISINDAN GİDİP SURİYE’YE MAL SATAMAYIZ”

Komşularla siyasi sorun yaşandığında ticari münasebetlerin kesilmemesi gerektiğini bilderen Kaya, şunları söyledi:

“Kapıları açık tutmak bu biraz tabir ettiğim tıpkı vakitte o siyasi diye söz edilen meselelerin da minimize olmasını sağlayacak. İnanıyorum ki işte Alican Kapısı’yla başlayan bu süreç Suriye’nin şu an büyük yatırımlara gereksinimi var. Oradaki iş insanlarının bizlerle diyalogları var. Bizleri arayıp bilhassa inşaat bölümünün inşaat dalında çok büyük yatırımlara gereksinim olduğunu söylüyorlar. Bunu biz 570 kilometre ötede Cilvegözlü kapısıyla yapamayız. Diyarbakır’dan Cilvegözlü kapısından gidip Suriye’ye mal satamayız. Bizim için acil olan bir an evvel Nusaybin kapısının çabucak açılması bölge ticaretine, Mardin’e, Diyarbakır’a, Batman’a, Siirt’e, Şırnak’a çok büyük katkıları olacaktır.”

“KAPILARIN AÇILMASI İÇİN TÜRKİYE’DEKİ YETKİLİLERLE GÖRÜŞÜYORUZ”

Kaya, Türkiye’deki yetkililerin Suriye’deki hudut kapılarının kapalı olmasının nedeni Suriye hükümetinden kaynaklandığını işaret ettiğini lisana getirerek, şöyle devam etti:

“Bizce gerek Türkiye, gerekse de Suriye’nin şu anki merkezi hükümeti maalesef o bölgedeki Rojava’daki idaresi biraz da ticaret ile ekonomi ile terbiye etme maksatlı bu mani çıkarılıyor. Biz bunu zira uzun vakitten beri Türkiye’deki yetkililerle görüşüyoruz bu kapının açılması ile ilgili. Bugün, Türkiye’den aldığımız yanıt daha çok Suriye merkezi hükümetinin, engellediği tabir ediliyor. Ancak bence, bu işi Türkiye çözebilir bir güce sahip. Zira en fazla bizi etkiliyor. Yani burada Suriye merkezi hükümetinin Rojava idaresini kapıları kapalı tutarak terbiye etmesi, bilhassa insani yardımların geçişine bile müsaade vermemesi doğrusu bence bu yanlış bir uygulama ki biz bunu Avrupa Birliği ülkelerine de izah ettik, anlattık. Zira şu an Suriye’nin tamirinde memleketler arası birçok ülke tamiri ile ilgili takviye verirken Suriye hükümetinin hala Rojava’nın insani yardımına bile geçişine müsaade vermemesi kabul edilir bir durum değil.”

“BÖLGEDE YAŞANAN SAVAŞ EN FAZLA BÖLGE ÜLKELERİNİ TİCARET OLARAK ETKİLİYOR”

Türkiye’de ihracatta yaşanan düşüşlere ait de değerlendirmede bulunan Kaya, “Doğrusu bizde de birebir düşüş devam ediyor. Doğal bu yalnızca kapılarla sonlu değil. İşte bilhassa bu yıl bölgede yaşanan savaş en fazla bölge ülkelerini ticaret olarak etkiliyor. Yani bir kez ulaşımda kıymetli sorun var. Irak dışında tahminen genel manada Irak’la ilgili büyük kayıplarımız yok. Bunun temelinde Körfez ülkelerinin Irak’la olan ticaretinde düşüş olmasından kaynaklı Türkiye büyük bir düşüş yaşamadı ancak natürel ki bu savaşın, bölgesel savaşın bilhassa bölgedeki iktisada vefat birçok tesiri var” biçiminde konuştu.